Waar je EU-roaming echt ophoudt

Elke zomer piekt in Duitsland dezelfde zoekopdracht: werkt dataroaming in Noorwegen? Een terechte vraag. Noorwegen is geen EU-lid, het is duur, en het is precies zo'n land waar een telefoonrekening ongemerkt je vakantie kan verpesten. Het korte antwoord: je bundel werkt er gewoon. Het nuttige antwoord is dat de plekken waar je tegoed wél ophoudt, niet de plekken zijn waar de meeste mensen bang voor zijn.

De regel, en het voorbehoud aan het slot

Europese roaming rust op één zin. Je provider mag je voor het gebruik van je telefoon in een andere lidstaat niet meer in rekening brengen dan thuis. Meer is roaming tegen thuistarief niet. Het geldt sinds 2017 en is opnieuw vastgelegd in de verordening die vandaag geldt.

Lees dat slot nog eens. Bijna alles in deze gids speelt zich af binnen “onverminderd de artikelen 5 en 6”: artikel 5 is de fair use, en op grond van artikel 6 kan een toezichthouder één provider toestemming geven om tóch een toeslag te rekenen. De regel bestaat echt, en onvoorwaardelijk is hij niet. Er zit ook een einddatum aan, 30 juni 2032, dus wie gratis EU-roaming als blijvend voorstelt, zegt te veel.

En dan Noorwegen

Noorwegen hoort bij de Europese Economische Ruimte, en de roamingverordening is via een besluit van het Gemengd Comité in de EER-overeenkomst opgenomen, met ingang van 1 juli 2022. IJsland en Liechtenstein kwamen langs dezelfde weg binnen. Je provider zegt het zelf ook: de roamingpagina van Telekom noemt “die Mitgliedsstaaten der Europäischen Union sowie Norwegen, Island und Liechtenstein”, en Vodafone, O2, ALDI TALK en 1&1 noemen alle drie de landen bij naam. Een week Bergen kost op je factuur net zo veel als een week Barcelona.

Er is één raar neveneffect, al pakt het milder uit dan het klinkt. Omdat Noorwegen binnen het roaminggebied ligt en Zwitserland niet, tellen de Noorse dagen van een Duitse abonnee mee als dagen in het buitenland bij de aanwezigheidstoets die hieronder aan bod komt, terwijl Zwitserse dagen worden behandeld alsof je thuis was. Dat lijkt een strafpunt voor wie voor de fjorden kiest. Dat is het niet, want je hoeft maar één van de twee toetsen te halen, en een vakantie haalt ze allebei ruim.

Drie lagen, geen twee

De korte samenvatting die de meeste gidsen geven, de EU plus IJsland, Liechtenstein en Noorwegen, klopt sinds januari 2026 niet meer. Je komt verder als je in drie lagen denkt.

Moldavië en Oekraïne verrassen mensen, want die kwamen door een andere deur binnen. Geen van beide is lid geworden van de EU of van de EER. Beide landen kregen onder hun eigen associatieovereenkomst een wederkerig roamingbesluit, allebei van toepassing vanaf 1 januari 2026, waarmee de EU-roamingregels ook daar gaan gelden. In de praktijk komt dat op hetzelfde neer als de eerste laag, met één kanttekening die je moet kennen: volgens het besluit over Moldavië mag de EU de afspraak opschorten als de Moldavische wetgeving die van de EU niet langer volgt.

Per provider: Zwitserland, het VK en Turkije

Roam like at home dekt de 27 EU-landen plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. Daarbuiten houdt de wet op, en bepaalt je eigen aanbieder wat er gebeurt. Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en Turkije liggen alle drie buiten dat gebied, maar ze staan lang niet bij elke Nederlandse provider in hetzelfde vakje: bij de een zitten ze gewoon in je bundel, bij de ander val je terug op losse tarieven. Hieronder staat wat de vijf aanbieders er zelf over zeggen op hun buitenlandpagina's.

Twee dingen vallen op. Het eerste is Vodafone: dat is de enige van de vijf die Turkije net zo behandelt als thuis, in één adem met Albanië, Moldavië, Oekraïne, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. Voor een lang weekend Istanboel scheelt dat het verschil tussen niets extra betalen en een losse bundel kopen. Het tweede speelt zich binnen één familie af. Odido houdt Zwitserland en Turkije buiten de standaardzone en geeft ze alleen mee bij een Unlimited-abonnement, terwijl dochtermerk Youfone Zwitserland voor elke klant gewoon in de EU-zone zet. Het goedkopere merk is hier dus ruimer dan het moederbedrijf, precies andersom dan je zou verwachten. Wat Odido bij Unlimited exact meegeeft, en of bellen en sms'en daar ook in zitten, staat op hun eigen pagina's niet eenduidig, dus ga daar voor vertrek zelf even achteraan.

Fair use is een plafond, geen valstrik

Fair use bestaat om te voorkomen dat iemand in het ene land een goedkope simkaart koopt en er permanent in een ander land op leeft. Het is niet bedoeld om een vakantie in te perken, en de verordening zegt dat met zoveel woorden.

In de praktijk wordt dat een getal, en alleen bij twee soorten abonnementen: echt onbeperkte bundels, en bundels die per gigabyte zo goedkoop zijn dat ze als “open databundel” gelden. Heb je een gewoon contract van 10 GB, dan krijg je in het buitenland je 10 GB en gaat dit hele stuk niet over jou. Bij onbeperkt volgt de grens een formule in plaats van de luim van je provider: minstens twee keer je maandprijs exclusief btw, gedeeld door het gereguleerde wholesaletarief, dat tot en met 2026 € 1,10 per gigabyte is en vanaf januari 2027 € 1,00. Omdat dat tarief in januari 2026 daalde, ging het tegoed op een ongewijzigd abonnement die dag omhoog. Vodafone publiceert 135 GB op Mobil XL en 107 GB op GigaMobil Young XL, O2 publiceert de formule zelf met een rekenvoorbeeld van ongeveer 36 GB. Hoe dan ook is het veel meer dan een vakantie opmaakt. Wat “onbeperkt” echt betekent behandelt de kant van de snelheidsbeperking.

De viermaandenregel, en waarom één lange reis prima is

De andere helft van de fair use gaat over waar je woont, niet over hoeveel je verbruikt. Je provider mag controleren of je echt een binnenlandse klant bent die reist. Hij mag daarvoor alleen kijken naar een periode van minstens vier maanden, en de toets is soepeler dan de meeste gidsen toegeven.

• Je zit goed als óf het grootste deel van je verbruik óf het grootste deel van je dagen binnenlands was. Pas als allebei misgaan, gebeurt er iets.
• Elke dag waarop je toestel contact heeft gemaakt met je thuisnetwerk, telt als een hele dag thuis, ook als je die ochtend bent weggevlogen.
• Dagen buiten het roaminggebied horen niet tegen je te tellen. Een maand Thailand telt niet mee, en een maand Zwitserland net zomin.
• Een dag waarop je toestel met geen enkel netwerk verbinding heeft gemaakt, valt volledig uit de telling in plaats van tegen je te werken.
• Je provider moet je eerst waarschuwen en je minstens twee weken geven om het patroon te veranderen. Een toeslag zonder waarschuwing is niet rechtmatig, en hij moet stoppen zodra je verbruik er weer normaal uitziet.

Een gewone lange vakantie brengt je dus niet in gevaar. Wat dat wel doet, is een Duitse simkaart als je enige lijn gebruiken terwijl je het halve jaar in Lissabon woont, en precies voor dat gedrag is de regel geschreven.

De dure valkuil: schepen en vliegtuigen

Dit stuk is het waard om twee keer te lezen, want hier komen de rekeningen van vier cijfers vandaan, en het heeft niets te maken met in welk land je bent. De verordening omschrijft welke netwerken eronder vallen, en die omschrijving heeft twee onderdelen waar een zendmast aan boord op stukloopt.

Terrestrisch, en in een lidstaat. Het netwerk aan boord van een veerboot of een vliegtuig is een gewone kleine zendmast met een satellietverbinding erachter, dus je toestel schakelt er geruisloos naar over alsof het elk ander netwerk is, maar het is geen van beide. Je positie maakt niets uit: een veerboot in de Kielerfjord met een eigen zendmast valt net zo ver buiten de regels als een schip midden op de Atlantische Oceaan. De verklikker is de netwerknaam, niet het land. Alles wat verschijnt als 901 gevolgd door twee cijfers, of als MCP, Telenor Maritime, Cellular at Sea, wmsatsea, AeroMobile of OnAir, valt buiten je bundel.

Er is een vangnet, en het loont om precies te weten hoe ver dat reikt. De verordening verplicht je provider tot een standaard uitgavenlimiet van € 50 exclusief btw per factuurmaand, met een waarschuwing bij 80 procent, en die limiet geldt wél op schepen en in vliegtuigen. Maar hij dekt alleen data. Voor bellen en sms'en op zee bestaat geen enkele limiet, en voor € 50 aan satellietdata krijg je bijzonder weinig megabytes.

Voor Noorwegen zelf weegt dit minder zwaar dan het klinkt. De dekking op land langs de kust en in de fjorden is goed, dus je echte risico zit in de etappes over open zee, vooral de Duitse en de Deense overtochten, en niet in de rondreis zelf.

De kleine lettertjes van de kaart

Een handvol plekken doorbreekt het patroon, en de regel is er altijd dezelfde: het gaat om waar het netwerk staat, niet om waar jij staat of welke vlag er wappert.

• Spitsbergen ligt buiten het EER-roaminggebied. Noorwegen zonderde het uit bij de bekrachtiging van de EER-overeenkomst, onder Protocol 40, omdat het Spitsbergenverdrag van 1920 gelijke behandeling van alle partijen eist. Noorse providers rekenen het toch als binnenland af, maar met een EU-simkaart ben je er volledig overgeleverd aan wat jouw provider beslist.
• Jersey, Guernsey en het Isle of Man zijn nooit onder de EU-roaming gevallen, ook niet vóór de brexit. Dit is de vaakst gemaakte foute aanname in het rijtje.
• Groenland en de Faeröer vallen erbuiten, en de Deense simkaart in je zak maakt daarvoor helemaal niets uit.
• Saint-Martin is één Caribisch eiland met twee regimes: het Franse noorden zit erin, het Nederlandse Sint Maarten in het zuiden niet. Je loopt de grens over en je factuur verandert.
• Andorra, Monaco en San Marino liggen buiten de EU en buiten de EER, dus wat je betaalt is puur de keuze van je provider. In Vaticaanstad betaal je meestal EU-tarieven, want een Vaticaans netwerk bestaat niet en je toestel komt op een Italiaans netwerk terecht.
• Liechtenstein zit erin en Zwitserland, een paar honderd meter verderop aan de overkant van de Rijn, niet. Dat is de grens die je in Europa het makkelijkst per ongeluk met je telefoon oversteekt.

Wat je voor vertrek regelt

Het meeste hiervan is vijf minuten werk op de bank, en niet iets wat je op de luchthaven nog doet.

• Kijk de zone van je bestemming na op de eigen pagina van je provider, niet op een vergelijkingssite. Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en Turkije verschillen het sterkst per merk.
• Heb je onbeperkt, zoek dan het aantal roaminggigabytes op in je contract of je app. Providers zijn verplicht het te vermelden, en het ging in januari 2026 omhoog.
• Laat de afkapgrens van € 50 staan. Dat is de standaard, en dat is wat tussen een vergissing en een grote rekening in staat.
• Heb je je gewone simkaart én een reisbundel op je toestel? Zet dataroaming uit op je thuislijn en aan op de reislijn, zodat je telefoon niet stiekem terugvalt. Onze gids over dualsim laat allebei de schermen zien, en waarom die roamingschakelaar juist aan hoort legt de instelling uit waar iedereen over struikelt.
• Vliegtuigmodus aan voordat de veerboot vertrekt, en gebruik aan boord de wifi.

Gaat je reis het gedekte gebied in en uit, dan omzeilt een reis-eSIM de hele vraag: één bundel die in Oslo, Zürich en Istanbul hetzelfde kost, terwijl je je eigen lijn houdt voor bellen en bankcodes. Eén eSIM, 39 landen loopt een Europese route langs meerdere landen door, en eSIM, lokale simkaart of roamen vergelijkt alle drie de opties eerlijk.

Regel binnen een minuut een reis-eSIM voor 200+ bestemmingen.

Verder lezen

iPhone 18 Pro, Pro Max en Duo: dit verandert er voor eSIM

Hoe lang kan een eSIM wachten voordat je hem activeert?

Pay As You Go-eSIM: één tegoed, elke grens over