ETIAS weer uitgesteld: dit heb je nodig voor Europa

Wie de laatste tijd op ETIAS heeft gezocht, heeft waarschijnlijk drie dingen gelezen: dat het eind 2026 begint, dat het € 7 kost en dat je nu al moet aanvragen. Op 28 september 2026 klopt daar niets van.

Wat wel klopt, is minder spectaculair en een stuk nuttiger. Het nieuwe Europese grenssysteem draait al, het bepaalt hoe lang je mag blijven en hoe lang de rij is, en vooraf hoef je er niets voor te doen. Elke regel hieronder komt uit de EU-wetgeving zelf, van de Europese Commissie of van nationale overheden. Meldt alleen de pers iets, dan zeggen we dat erbij.

Draait ETIAS al? Nee, en dit veranderde er in juli 2026

De eigen pagina's van de Europese Commissie laten geen twijfel, en een datum noemen ze niet meer.

Tot juli 2026 was de officiële lijn dat ETIAS in het laatste kwartaal van 2026 zou starten. Begin juli meldde de Financial Times dat eu-LISA, het EU-agentschap dat het systeem bouwt en beheert, een start in 2026 niet meer haalbaar achtte, en Euronews volgde op 8 juli. Daarna verdween de datum van Q4 2026 zonder aankondiging van de officiële ETIAS-site.

Juridisch kan maar één besluit ETIAS laten starten: een besluit van de Commissie op grond van artikel 88 van de ETIAS-verordening, gepubliceerd in het Publicatieblad. Zo'n besluit is er niet. Berichten over een start in 2027 zijn verwachtingen van de pers, geen officiële datum, en de Commissie heeft beloofd de lancering enkele maanden van tevoren aan te kondigen.

Een startdatum die steeds weer opschuift

Over ETIAS werd in 2018 een akkoord bereikt, en elke datum die sindsdien is genoemd, schoof weer op. Dit zijn de belangrijkste.

De reden voor het laatste uitstel staat al aan de grens. Volgens de berichtgeving over het FT-artikel wilden ambtenaren eerst het Entry/Exit System op orde krijgen, in plaats van een tweede nieuw systeem los te laten op rijen die daardoor al langer waren geworden. Dat systeem is het deel van dit verhaal dat echt gevolgen heeft voor je reis.

Wie je nu laat betalen voor ETIAS, is niet de EU

Een systeem dat nog niet bestaat, heeft al een complete oplichtersbranche. Frontex, het grensagentschap van de EU, meldde in juni 2024 dat het meer dan 100 onofficiële ETIAS-websites had gevonden, waarvan een aantal beweerde al aanvragen aan te nemen, en dat europa.eu/etias de enige officiële is.

De wet staat commerciële tussenpersonen toe om namens jou aan te vragen zodra ETIAS draait, maar niet eerder. Officiële EU-sites eindigen allemaal op europa.eu. Vraagt een site die hoog in de zoekresultaten voor ETIAS staat in 2026 om je betaalkaart, sluit dan het tabblad.

Wat ETIAS wordt als het eenmaal start

Als het er komt, is ETIAS een online reisautorisatie voor bezoekers die geen visum nodig hebben, vergelijkbaar met de Amerikaanse ESTA of de Britse ETA. Het is geen visum, en de verordening zegt letterlijk dat het geen automatisch recht op binnenkomst geeft.

Het bedrag van € 20 staat in een gedelegeerde verordening van 16 juli 2025, die onder meer een inflatie van 30,12% sinds 2016 als reden noemt. Het geldt pas als ETIAS start, dus een officiële pagina die nog € 7 noemt, is gewoon verouderd.

Wie het nodig heeft: burgers van de landen die zonder visum het Schengengebied in mogen, zoals de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland, Japan, Zuid-Korea, Brazilië, Mexico en Israël. Onderdanen van Andorra, Monaco, San Marino en Vaticaanstad zijn uitgezonderd, net als iedereen die al een Schengenvisum of verblijfsvergunning heeft.

Ierland hoort niet bij de 30 landen, dus voor een trip naar Dublin heb je geen ETIAS nodig. Zwitserland, Noorwegen, IJsland en Liechtenstein wel: ze liggen buiten de EU, maar horen bij Schengen.

Op de eerste dag van ETIAS wordt niemand teruggestuurd

Ook na de startdatum voert de verordening ETIAS stap voor stap in. Artikel 83 maakt het eerst facultatief en geeft daarna iedereen nog één keer vrije doorgang.

De Commissie kan die facultatieve periode twee keer met maximaal zes maanden verlengen. Daarna volgt nog een overgangsperiode van zes maanden waarin je zonder autorisatie de grens over mag, zolang het je eerste grensovergang is sinds de facultatieve periode afliep. Vanaf de startdag heeft dus minstens zes maanden lang niemand ETIAS nodig, en de zes maanden daarna mag je eerste grensovergang nog zonder.

Wat echt nieuw is aan de grens: het Entry/Exit System

Het Entry/Exit System, EES, is de opvolger van het stempel in je paspoort. Het ging van start op 12 oktober 2025 en is sinds 10 april 2026 volledig operationeel in alle 29 Schengenlanden.

Bij je eerste grensovergang na die datum legt een grensbeambte of een kiosk je paspoortgegevens, een gezichtsopname en vier vingerafdrukken vast. Kinderen onder de 12 geven geen vingerafdrukken. De registratie blijft drie jaar bewaard na je laatste vertrek, of vijf jaar als je te lang bent gebleven, en bij elke volgende grensovergang word je ermee vergeleken.

De schaal is indrukwekkend. De Commissie telde op 27 juli 2026 meer dan 145 miljoen geregistreerde in- en uitreizen. Het rapport over het eerste kwartaal van eu-LISA noteerde tussen januari en maart 19.985 weigeringen, waarvan 4.353 van mensen die hun toegestane verblijf al hadden opgebruikt.

Vooraf vraagt EES niets van je. Er is geen formulier en er zijn geen kosten, en de Britse overheid zegt het in haar richtlijn heel duidelijk: je hoeft niets te doen voordat je bij de grens aankomt.

Hoe lang de rij voor EES echt is

Officiële wachttijden heeft de EU niet gepubliceerd, dus de cijfers komen uit de sector zelf. Vliegvelden en luchtvaartmaatschappijen meldden in februari 2026 al wachttijden tot twee uur en waarschuwden voor vier uur of meer in de zomer, en Euronews meldde op 4 september 2026 dat je in juli op Frankfurt gemiddeld 120 minuten wachtte. Volgens IATA duurt een paspoortcontrole met EES zo'n 90 seconden, tegen 20 tot 25 seconden eerder.

Eén uitlaatklep is formeel weg. De verordening uit 2025 die EES gefaseerd invoerde, liet landen bij te lange rijen de biometrische registratie op een grensovergang tot zes uur opschorten. Die bevoegdheid verviel 330 dagen na de start, op 7 september 2026, en een formele verlenging is er niet gekomen. Half september kregen negen landen, waaronder Frankrijk en Duitsland, echter naar verluidt informeel groen licht om biometrische controles te blijven pauzeren, zonder nieuwe deadline. Deze winter verschilt de praktijk dus per grens.

Er bestaat een app om je vooraf te registreren, maar veel helpt die nog niet. Met de app Travel to Europe van Frontex stuur je tot 72 uur voor aankomst je paspoortgegevens en een gezichtsscan in. Volgens de officiële FAQ van 30 juni 2026 werkt dat voor de volledige controle alleen bij binnenkomst in Zweden, en voor de vragenlijst bij binnenkomst in Portugal. Vingerafdrukken kan de app niet afnemen.

Dover, Eurostar en Le Shuttle: de controle vóór je het VK verlaat

Steek je vanuit Groot-Brittannië over per boot of trein, dan ligt de Schengengrens op Brits grondgebied. Volgens de richtlijn van de Britse overheid worden de EES-controles voor de haven van Dover, Eurotunnel Le Shuttle in Folkestone en Eurostar op St Pancras International afgerond voordat je het VK verlaat.

Op St Pancras staan in drie delen van het station kiosken om je vooraf te registreren, en Dover bouwde een verwerkingszone in de Western Docks. Voor auto's in Dover en bij Le Shuttle meldde de pers in juli 2026 dat de Franse politie de hele zomer nog registraties zonder biometrie aanmaakte. Check dus het laatste advies van je vervoerder voordat je deze winter oversteekt.

De 90/180-dagenregel wordt nu voor je bijgehouden

De kernregel is niet veranderd. Bezoekers mogen in het hele Schengengebied maximaal 90 dagen binnen elke periode van 180 dagen verblijven, waarbij je voor elke dag van je verblijf 180 dagen terugkijkt.

Wat wel veranderde, is wie er telt. Vóór EES telde een grenswachter de stempels met de hand op; nu kent het systeem elke in- en uitreis en kan het een te lang verblijf signaleren op het moment dat je vertrekt. De EES-verordening geeft reizigers ook een webdienst om hun resterende dagen te checken, al merkt de Canadese overheid op dat die geen tijd meetelt die je vóór 10 april 2026 in Schengen doorbracht.

Voor je planning werkt de kortverblijfcalculator van de Commissie nog steeds. Vul elke reis van de afgelopen 180 dagen in, ook die van vóór april: de grens kent de nieuwe reizen, ook al vergeet de online tool de oude.

• Bulgarije en Roemenië zijn sinds 1 januari 2025 volwaardig Schengenlid, dus dagen daar tellen mee.
• Cyprus zit nog niet in Schengen en gebruikt geen EES; dagen daar tellen apart, al valt het straks wel onder ETIAS.
• Ierland ligt helemaal buiten Schengen en heeft eigen regels via de Common Travel Area met het VK.
• Voor Gibraltar veranderde er op 15 juli 2026 iets: onder het akkoord tussen het VK en de EU telt tijd daar nu mee met je tijd in het Schengengebied, en Spaanse beambten doen de Schengencontrole bij binnenkomst, inclusief EES.

Paspoortregels waar mensen nog steeds over struikelen

Twee regels uit de Schengengrenscode laten elke winter reizigers bij de incheckbalie stranden, en geen van beide is nieuw. Je paspoort moet nog minstens drie maanden geldig zijn na de dag dat je het Schengengebied wilt verlaten, en het moet in de afgelopen tien jaar zijn uitgegeven.

De tweede regel treft vooral Britse reizigers. Het Britse reisadvies voor Frankrijk waarschuwt dat paspoorten die vóór 1 oktober 2018 zijn verlengd, extra maanden van het oude paspoort kunnen hebben meegekregen. Dan ligt de uitgiftedatum meer dan tien jaar terug en kom je er niet mee binnen, ook al is het paspoort nog niet verlopen.

Via het VK? Daar wordt de ETA nu gehandhaafd

Veel Europese reizen beginnen of eindigen in Londen, en de Britse reisautorisatie is wel degelijk actief. Sinds 25 februari 2026 weigeren luchtvaartmaatschappijen bezoekers aan boord die een ETA nodig hebben en er geen hebben.

• De ETA kost sinds 8 april 2026 £ 20 in plaats van £ 16, op grond van SI 2026/311.
• EU-burgers hebben er sinds 2 april 2025 een nodig, net als Amerikanen, Canadezen, Australiërs en de meeste andere visumvrije bezoekers.
• Hij is twee jaar geldig of tot je paspoort verloopt. De beslissing komt meestal binnen een dag per e-mail, maar reken op drie werkdagen.
• Wie op Heathrow of Manchester airside overstapt zonder door de Britse paspoortcontrole te gaan, heeft voorlopig geen ETA nodig.
• Heb je ook de Britse of Ierse nationaliteit, dan kun je er geen krijgen en reis je op je Britse of Ierse paspoort, of laat je een certificate of entitlement zien.

De officiële ETA-pagina op gov.uk waarschuwt dat andere websites meer kunnen rekenen en zich als overheidsdienst voordoen. De prijs is £ 20, te betalen op gov.uk of in de officiële UK ETA-app.

Waar je telefoon en data om de hoek komen kijken

Aan de grens heb je voor geen van deze systemen je telefoon nodig. De autorisaties zijn gekoppeld aan je paspoort, en EES leest je gezicht en vingers, geen scherm. Je telefoon doet ertoe vóór de grens en vlak erna.

• De UK ETA-app scant de chip in je paspoort via NFC en je gezicht met de camera, en heeft een 3G-, 4G-, 5G- of wifiverbinding nodig.
• ETIAS stuurt straks elke beslissing en elk verzoek om aanvullende informatie per e-mail. Zo'n verzoek kan de beslissing oprekken tot 14 dagen, of 30 met een gesprek, en mis je er een, dan word je geweigerd.
• De registratie-app Travel to Europe heeft NFC, een camera aan de voorkant en een werkende verbinding nodig, en helpt voorlopig alleen in Zweden en Portugal.
• Je resterende Schengendagen check je via een online dienst, handig op dag 80 van een lange reis.

Ben je eenmaal door de controle, dan draait je reis om je telefoon. Eén regiobundel dekt de Schengenlanden, het VK, Zwitserland en meer, zoals één eSIM voor 39 landen laat zien. Heb je thuis een EU-abonnement, dan lees je in waar je EU-roaming echt ophoudt waar de grenzen liggen. Land je eerst in Londen? Lees dan de gids over het VK.

Checklist voor Europa deze winter

• Vraag geen ETIAS aan. Er valt niets aan te vragen, en een site die er geld voor vraagt, is niet de EU.
• Check je paspoort: nog drie maanden geldig na je vertrek uit Schengen, en uitgegeven in de afgelopen tien jaar.
• Neem bij je eerste Schengengrens extra tijd voor de EES-registratie van je gezicht en vingerafdrukken.
• Tel je dagen in het hele Schengengebied, nu inclusief Gibraltar, voordat je een lang verblijf boekt.
• Staat Londen op je route, vraag dan minstens drie werkdagen van tevoren een UK ETA aan op gov.uk of in de officiële app.
• Bewaar je boekingsmails en regel data op je telefoon vóór je landt, zodat een e-mail van een grensautoriteit je ook echt bereikt.

Bundels voor de hele regio vind je op de bestemmingspagina Europa, en de pagina over het VK behandelt Groot-Brittannië apart.

Regel binnen een minuut een reis-eSIM voor 200+ bestemmingen.

Verder lezen

Taxfree winkelen in Japan: de nieuwe teruggave

Beste eSIM voor de Filipijnen: Globe, Smart, DITO

Beste eSIM voor Australië: dekking van Sydney tot de outback