Twee weken door de Alpen: met de trein van München naar Milaan

Dit is qua afstand de kortste van onze routegidsen, en de enige waarbij de vraag over internet een echt fout antwoord kent.

Van München naar Milaan zijn het twee treinen en zo'n zeven uur rijden. Dat het twee weken waard is, komt door wat ertussen ligt: Zwitserland, een land dat je eigen provider vrijwel zeker niet als thuis behandelt.

De route, rit voor rit

Veertien nachten verdeeld over drie standplaatsen. Geen van beide ritten kost je een dag, allebei rijden ze meerdere keren per dag, en de tweede duikt onder een bergketen door de langste spoortunnel ter wereld.

Andersom werkt net zo goed. Begin je in Milaan en eindig je in München, dan reis je de hitte uit in plaats van erin. In augustus is dat voor veel mensen het betere plan.

Het land in het midden

Dit is wat deze route doet wat geen enkele andere Europese rondreis zo scherp doet. München ligt in de EU. Milaan ligt in de EU. Zürich niet, en de rest van de plekken waar je vijf van je veertien nachten slaapt evenmin.

Roam like at home geldt in de EU plus IJsland, Liechtenstein en Noorwegen, en inmiddels ook Moldavië en Oekraïne. Zwitserland staat niet op dat lijstje, en het Verenigd Koninkrijk ook niet.

Sommige providers rekenen Zwitserland uit coulance mee in hun EU-zone. Veel andere factureren per megabyte, en een enkele hanteert nog tarieven waar je een verhaal aan overhoudt. De enige veilige aanname is dat je het niet weet, dus zoek het uit voor vertrek en niet erna.

Het absurde zit in de aardrijkskunde. Liechtenstein, vanuit Zürich in ongeveer anderhalf uur te bereiken, valt onder precies dezelfde regels als München en Milaan. Het land dat eromheen ligt niet.

Op je telefoon gebeurt het stiller dan je zou willen. Ergens voorbij St. Margrethen kiest hij Swisscom, Salt of Sunrise, en tenzij je provider een waarschuwings-sms stuurt, merk je nergens aan dat de regels net veranderd zijn.

Dat is het praktische argument voor één regionale eSIM op deze route. Niet omdat roaming altijd duur is, maar omdat de grens waar het omslaat midden in je vakantie ligt, vijf dagen van beide vliegvelden vandaan.

Wil je de bredere vergelijking, die staat in eSIM, lokale simkaart of roaming, en de lange versie van deze reis is met de trein van Amsterdam naar Boedapest.

München, vier nachten

Vier nachten, en die vierde maakt van München een standplaats in plaats van een tussenstop. De stad zelf vraagt er twee: de Residenz en de oude binnenstad, en dan een dag voor het museum dat bij je past, wat in München een echte keuze is en geen formaliteit.

De andere twee zijn voor wat de regionale treinen bereiken. Salzburg ligt op nog geen twee uur, de meren ten zuiden van de stad op minder dan een uur, en Neuschwanstein is een lange maar prima haalbare dag als je daarvoor gekomen bent.

München is ook de laatste plek op deze route waar een Duitse simkaart nog logisch zou zijn, en het is goed om te beseffen dat je de markt die daarbij hoort zo achter je laat.

München naar Zürich: de rit die een uur korter werd

De meeste reisplannen beschrijven dit nog als een trage, omslachtige verbinding. Dat was het ook, tot heel kort geleden.

De lijn via Lindau werd in 2020 geëlektrificeerd en de reistijd zakte van 4.45 uur naar 4.01 uur, en in 2021 nog eens naar 3.30 uur. De frequentie verdubbelde van drie naar zes treinen per dag, en inmiddels zijn het er tot acht. Dat is een andere rit dan in oudere gidsen staat, en de reden dat deze reis met maar twee reisdagen uitkomt.

Het zijn kantelende Astoro-stellen met een restauratierijtuig, stroom bij elke stoel en wifi. Vroegboekprijzen (Sparpreis) beginnen rond € 21,90 in de tweede klas, wat voor een internationale sneltrein van drieënhalf uur bijna niet te geloven is.

Ergens rond St. Margrethen rijd je Zwitserland binnen, en dat is het moment waarop je telefoon van netwerk wisselt en misschien ook van tarief. Niets kondigt het aan.

Zürich, vijf nachten

Vijf nachten klinkt royaal voor een stad met deze reputatie. Dat valt mee, want Zürich is hier een uitvalsbasis en geen bestemming, en dat komt door het Zwitserse spoornet.

De stad krijgt twee dagen: het meer, de oude binnenstad en een van de kunstmusea. De andere drie ga je naar buiten. Luzern ligt op minder dan een uur en is het beste halve dagje van deze route. Bern op nog geen twee uur. De bergspoorwegen op de Rigi en de Pilatus beginnen allebei op plekken die je met een ochtendtrein haalt.

Dit is het dure deel van de reis en daar valt niet omheen te werken. Zwitserse prijzen zijn wat ze zijn. Een Swiss Travel Pass of een Half Fare Card verdient zich snel terug bij drie of meer van deze dagtochten, dus reken dat thuis uit en niet bij een kaartautomaat.

De Zwitserse passen, en of je er een nodig hebt

Vijf nachten in Zwitserland met drie dagtochten eruit is precies het geval waarin de vraag naar een pas niet langer theoretisch is.

De Swiss Travel Pass geeft onbeperkt reizen door het hele Zwitserse vervoersnet, 3, 4, 8 of 15 aaneengesloten dagen lang, en er is een Flex-variant die datzelfde aantal reisdagen over een maand uitsmeert. De Half Fare Card werkt anders: CHF 120 voor een maand, en daarna betaal je overal de helft.

Voor deze route is de Half Fare Card meestal de veiligere keuze. Je zit in één stad in plaats van dagelijks te verhuizen, en de pas wint pas als je bijna elke dag onderweg bent en flink leunt op de bergspoorwegen waarop hij korting geeft.

Zürich naar Milaan, en de tunnel die een jaar dicht was

Drie uur en twintig minuten, grotendeels spectaculair en twintig minuten daarvan volledig donker.

De Gotthard Base Tunnel is 57 kilometer lang, ging open in 2016, en treinen rijden er in ongeveer twintig minuten doorheen met snelheden tot 250 km/u. Hij verving een bergroute vol spiraaltunnels en keerlussen die er nog steeds ligt en nog steeds rijdt, langzamer en veel mooier.

Hij lag ook dertien maanden uit de running. Op 10 augustus 2023 ontspoorde een goederenwagen in de tunnel nadat een wiel was gebroken, en het reizigersverkeer ging tijdens de reparatie terug over de berg. Op 2 september 2024 was de tunnel weer volledig in dienst, wat een uur scheelde op de rit omlaag naar Ticino en de halfuursdienst terugbracht.

Heb je de tijd, neem dan één kant op de oude bergroute. Die klimt in spiralen door het dal en keert bij Wassen binnen in de berg om, waardoor dezelfde kerk drie keer opduikt vanaf drie hoogtes. Hij is ongeveer twee uur langzamer, voor uitzicht dat elke minuut goedmaakt.

Om die lijn namen mensen deze reis vroeger per trein in plaats van per vliegtuig. Hij ligt er nog, rijdt nog, en is nu iets wat je kiest in plaats van iets wat je uitzit.

Lugano ligt aan de zuidkant en is een makkelijke onderbreking. Op papier Zwitsers, in alle andere opzichten Italiaans, en dat levert een vreemd en prettig uurtje op.

Milaan, vijf nachten

Milaan is de stop die mensen onderschatten, meestal omdat ze er één dag aan gaven en de Duomo plus een winkelstraat zagen.

Vijf nachten leveren je de stad zoals het hoort (het dak van de Duomo, de Brera, het Laatste Avondmaal als je maanden geleden geboekt hebt) en daarna drie dagen van wat de treinen bereiken. Het Comomeer ligt op veertig minuten. Bergamo op minder dan een uur, met een bovenstad die de meeste mensen nooit zien. Turijn op nog geen twee uur via de hogesnelheidslijn.

Je databundel loopt hier nog steeds op dezelfde eSIM waarmee je begon, en dat is precies het punt. In Milaan valt je op dat de grens die je twee keer overstak nooit een regel op je factuur werd.

Hoeveel data twee weken hier kosten

Dit is een lichtere route dan de meeste, want drie goed aangesloten steden betekent veel hotel- en caféwifi. Kaarten en tickets zijn de constante.

De meeste mensen komen zo op 500 MB tot 1 GB per dag, dus met 10 GB kom je ruim door de twee weken. Neem 20 GB als je werkt, of als je door de dagtochten in de trein zit te streamen.

Het bereik is overal uitstekend. Zwitserse en Oostenrijkse bergdalen zijn beter bediend dan het terrein doet vermoeden, en het enige echte gat zijn de twintig minuten in de Gotthard Base Tunnel, waar je gewoon niets moet verwachten.

Voordat je vertrekt

• Installeer de eSIM thuis op wifi, niet als je op een station naar een vertrekbord staat te turen.
• Zoek uit wat je eigen provider specifiek voor Zwitserland rekent. Het valt buiten de EU-roamingregels en het antwoord verschilt enorm per aanbieder.
• Boek de rit München naar Zürich vroeg voor het vroegboektarief van € 21,90. Het zijn de goedkoopste drieënhalf uur in het Europese spoor.
• Kies thuis al tussen de Swiss Travel Pass en de Half Fare Card van CHF 120, niet aan het loket in Zürich.
• Reserveer het Laatste Avondmaal maanden vooruit als je het wilt zien, of accepteer dat het niet gebeurt.
• Download offline kaarten voor alle drie de landen, inclusief het stuk door Ticino.

Boeken en officiële bronnen

• De pagina van Seat 61 over Zürich naar München heeft de actuele tijden, de tariefopbouw en welke boekingssite wat verkoopt.
• De pagina van Seat 61 over Zwitserland naar Italië behandelt de EuroCity-verbindingen naar Milaan, inclusief het Giruno- en Astoro-materieel.
• De nieuwspagina van SBB is de primaire bron voor alles over de status van de Gotthard Base Tunnel.
• De roamingpagina van de EU zelf noemt precies welke landen onder roam like at home vallen, en dat is de snelste manier om te zien dat Zwitserland er niet bij hoort.

Regel binnen een minuut een reis-eSIM voor 200+ bestemmingen.

Verder lezen

Twee weken de Mekong op: met de trein van Bangkok naar Luang Prabang

Twee weken door de Andes: van Lima naar de zoutvlakte van Uyuni

Twee weken door de Balkan: van Ljubljana naar Kotor